Konut gösterimine 5 bin lira istemek yönetmeliğe aykırı
Gün boyu HGS icra takipleriyle ilgili soruşturma konuşulurken, ev arayanların karşısına çıkabilen 2 bin ila 5 bin liralık “gösterim ücreti” de kayda değer. Bu haberi seçiyorum; çünkü konu yalnızca bir ücret tartışması değil, konut arayanların hangi hizmet için ödeme yapmak zorunda olmadığını bilmesiyle ilgili.
Bazı emlak işletmelerinin satılık ya da kiralık konutları göstermek için vatandaşlardan para istediğine ilişkin şikâyetler gündeme geldi. Uzmanların aktardığı düzenleme ise açık: Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik’in 19. maddesinin dördüncü fıkrası, yalnızca taşınmazı gösterme hizmeti karşılığında ücret alınmasını yasaklıyor. Dolayısıyla bir daireyi gezmenin bedelini “yer gösterme” ya da “ev gezdirme” adıyla istemek, haberde aktarılan kurala göre mümkün değil.
Burada dikkat çeken tutar, şikâyetlerde dile getirilen 2 bin ila 5 bin lira aralığı. Bu miktar, konut arayanın daha evi tutup tutmayacağına karar vermeden karşısına çıkıyor; yani ücret talebi, bir hizmetin satın alınmasından önce gündeme gelebiliyor. Haberin önemi de tam burada: Ev arama sürecindeki bir adımın, kurala rağmen ayrıca ücretlendirilip ücretlendirilemeyeceğini bilmek, vatandaşın cebini doğrudan ilgilendiriyor.
TÜGEM Genel Başkanı Hakan Akdoğan, yönetmeliğin taşınmaz gösterimi için bedel alınmasını yasakladığını belirtiyor. Akdoğan’ın verdiği bilgiye göre taşınmaz gösterme belgesi, hangi konutun kime ve ne zaman gösterildiğini kayıt altına alıyor. Belgeyi imzalamak tek başına ücret ödeme yükümlülüğü doğurmuyor; bu ayrımın bilinmesi, gösterim sırasında imzalanan evrakın ne anlama geldiğini doğru değerlendirmek açısından önemli.
Bu, emlakçıyla yapılan her türlü hizmetin ücretsiz olduğu anlamına gelmiyor. Haberde, aracılık hizmet bedelinin ilgili mevzuat ve sözleşme hükümlerine göre değerlendirilmesi gerektiği özellikle belirtiliyor. Başka bir deyişle, konutu göstermek için istenen bedelle aracılık hizmeti karşılığında sözleşmeye bağlı olarak gündeme gelebilecek bedel aynı şey değil; ikisini birbirine karıştırmamak gerekiyor.
Kuralın haber değeri, yalnızca ücret isteyen işletmelere yönelik bir uyarı olmasında değil, tüketicinin elindeki bilgiyi netleştirmesinde yatıyor. “Belge imzaladım, artık ödemek zorundayım” düşüncesiyle hareket etmek yerine, belgenin gösterimi kayıt altına aldığı ve imzanın tek başına ödeme borcu yaratmadığı bilgisi göz önünde tutulmalı. Uzmanlar, böyle bir ücret talebiyle karşılaşanlara ödeme yapmamalarını, talebi belgeleyerek şikâyet etmelerini öneriyor.
Bu nedenle konut arama sürecinde yalnızca ilanın fiyatına değil, ev gösterimi sırasında talep edilen bedelin hangi hizmete dayandırıldığına da bakmak gerekiyor. Haberde aktarılan yönetmelik hükmü, gösterimin kendisi için ücret istenemeyeceğini söylüyor; şikâyetler ise bu kuralın herkesçe bilinmesinin neden önemli olduğunu gösteriyor. Bir evin kapısını açıp göstermenin bedeliyle, sözleşmeye dayalı aracılık hizmetinin bedelini ayırabilmek, okurun cebini ve hakkını koruyan temel bilgi.
Bu köşe, Saat Başı yazı işlerinin gün içinde yayımlanan haberlere dayanan değerlendirmesidir; haberlerde yer almayan bilgi içermez.

